0
آثار حقوقی طلاق

آثار حقوقی طلاق (مقاله کامل)

آثار حقوقی طلاق

خوب یا بد اما طلاق یک واقعیت اجتماعی و خانوادگی است که متاسفانه در یک سیر صعودی قرار داشته و آمار بسیار بالایی را در مقایسه با سالیان قبل به خود اختصاص داده است.

طلاق با توجه به نوع و ماهیت و همچنین درخواست از جانب زوج و یا زوجه دارای نتایج و آثار حقوقی خاصی است. در این مقاله سعی بر آن شده است تا آثار حقوقی طلاق را از جوانب مختلف مورد بررسی قرار دهیم.

طلاق به معنای انحلال زندگی مشترک

طلاق یکی از طرق انحلال زندگی مشترک است. عقد نکاح به طرق مختلفی از جمله فسخ عقد، بطلان، مفقود الاثر شدن و فوت یکی از طرفین به اتمام می رسد. اما طلاق در مقایسه با طرق یاد شده متداول تر و یک شیوه شناخته شده است.

منحل شدن زندگی مشترک به معنای اتمام وظایف قانونی و زناشویی زوجین در قبال یکدیگر است. اما این امر مشمول فرزندان نمی گردد. در ادامه آثار حقوقی طلاق را به صورت مفصل تببین و تشریح می نماییم.

مقصود از آثار حقوقی طلاق چیست؟

مسائلی که پس از وقوع طلاق و یا در حین اجرای آن تعیین تکلیف می شوند، آثار حقوقی طلاق را تشکیل می دهند. این آثار برخی جنبه مالی و برخی نیز جنبه معنوی دارند. آثار حقوقی طلاق با توجه به نوع طلاق و اینکه کدام یک از طرفین درخواست طلاق داده باشد متفاوت است. بنابراین بهتر است در ابتدا با انواع طلاق آشنا شویم.

انواع طلاق

طلاق را میتوان به عنوان یک ایقاع به دو قسم تقسیم نمود. اول طلاق غیر قابل بازگشت یا بائن و دیگری طلاقی که تحت شرایطی امکان رجوع و بازگشت به زندگی مشترک وجود دارد و بدین سبب آن را رجعی نامیدند.

با توجه به افزایش آمار طلاق توافقی می توان گفت که امروزه بیشترین میزان طلاق در ایران از نوع طلاق بائن می باشد. طلاق در زمان یائسگی و طلاق پیش از نزدیکی نیز در زمره طلاق بائن هستند. مقصود از طلاق بائن، طلاقی است که زوج حق رجوع به زوجه و درخواست ادامه زندگی را نداشته باشد مگر اینکه مبادرت به عقد نکاح مجدد نمایند.

اما طلاق رجعی، حرمت زناشویی را تا زمان اتمام عده حفظ نموده و در صورتی که زوج به زوجه در این ایام رجوع کند، زندگی مشترک تداوم یافته و نیازی به عقد نکاح مجدد نمی باشد.

آثار مالی و غیر مالی طلاق

قانونگذار آثار مالی و غیر مالی طلاق را شامل موارد ذیل می داند:

  • آثار مالی: جهیزیه، مهریه، تنصیف دارایی، نفقه، اجرت المثل، نحله و ارث
  • آثار غیر مالی: عده، حضانت فرزندان، ملاقات با فرزندان

در ادامه تاثیرات طلاق را بر حقوق زوجین در خصوص هرکدم از موارد فوق الذکر بررسی می نماییم. ابتدائا آثار مالی طلاق را ذکر می کنیم. طلاق پیش از نزدیکی دارای آثار مالی ویژه ای است که در یک مبحث جداگانه مورد اشاره واقع می گردد.

آثار حقوقی طلاق

آثار حقوقی طلاق

تعیین تکلیف جهیزیه پس از طلاق

خرید جهیزیه در مواد قانونی به عنوان یک وظیفه برای زن و یا حقی برای مرد تعیین نشده است. با این حال در زندگی روزمره و در آداب و رسوم ما جریان داشته و سکوت قانونگذار در این خصوص می تواند مشکلات بسیاری را به وجود آورد. رویه موجود در این زمینه بدین صورت است که جهیزیه زن را شامل اقلامی می داند که درسیاهه نکاح درج شده اند و به امضای زوج رسیده باشد. این وسایل جهت استفاده مشترک زوجین بوده ولی همواره در مالکیت کامل زوجه قرار دارند.

اگر در مدت استفاده از وسایل مذکور، بخشی از جهیزیه دچار استهلاک گردد و یا کاملا غیر قابل استفاده شود، زوج مسئولیتی در این خصوص نخواهد داشت.

مهریه

شاید هیچ کدام از آثار مالی طلاق به اندازه مهریه چالش برانگیز نباشد. مهریه از آثار حقوقی عقد نکاح است که باید در زمان طلاق تعیین تکلیف شده باشد. اصولا پرداخت و یا بذل مهریه تا زمان درخواست طلاق به تعویق می افتد. اما این تاخیر به معنای اسقاط حق زن نمی باشد. اصولا در طلاق توافقی به عنوان گونه ای از طلاق بائن زن باید هدیه و یا مبلغی به مرد بپردازد تا بتواند وی را ترغیب به طلاق نماید. امروزه در پرونده های مربوط به درخواست طلاق توافقی، بسیاری از زنان مبادرت به بذل تمام و یا بخشی از مهریه در این جهت می نمایند.

تنصیف دارایی

این شرط به معنای تعلق داشتن نصف دارایی مرد که در زمان زندگی زناشویی به دست آورده است به زوجه می باشد. اما این شرط در طلاق توافقی اجرا نشده و زن هیچ گونه حقی مبنی بر درخواست نصف از دارایی مرد را ندارد. در واقع مبنای درخواست تنصیف دارایی، درخواست طلاق از جانب زوج و همچنین توافق زوجین در این خصوص در زمان تنظیم قباله نکاح است.

نفقه

یکی از آثار حقوقی طلاق نفقه است. نفقه متداول ترین حقوق زوجه در زندگی مشترک است. قانون و شرع این حق را برای زوجه تعیین نموده است که باید شرایط زندگی مطلوبی با توجه به شرایط خانوادگی، اجتماعی، شخصی و حتی ظاهری داشته باشد. امکاناتی که زوج با توجه به این موارد باید فراهم نماید، نفقه نام دارد. نفقه حقوق قطعی زن بوده و در صورت خودداری کردن مرد از پرداخت آن، پیگرد قضایی و حقوقی خواهد داشت. عدم پرداخت نفقه ی گذشته مشمول مسئولیت حقوقی و عدم پرداخت نفقه ی حال ، مشمول مسئولیت کیفری می باشد. نفقه به هیچ وجه در طلاق بائن و یا طلاق رجعی از بین نمی رود مگر اینکه زوجه خود مبادرت به بذل و بخشش آن به زوج نماید. با این حال اگر طلاق در زمان نشوز زن واقع گردد، حق زن بر مطالبه و دریافت نفقه منحل می گردد. در صورتی که زن در زمان طلاق در حالت حمل از شوهر خود باشد، پرداخت نفقه زن تا زمان وضع حمل و پس از آن با  توافق طرفین به عهده زوج است.

اجرت المثل

اجرت المثل به معنای حق الزحمه زوجه در خصوص اعمالی است که در منزل همسر و با قصد عدم تبرع انجام داده است؛ منظور از تبرع آن است که کار یا عملی را با نیت و قصد رایگان به سرانجام رسانده باشید ودرخواست  دستمزدی و اجرتی بابت آن مطالبه نداشته باشید. در واقع هدف قانونگذار از وضع نمودن این حق مالی برای زوجه، نشان دادن عدم وظیفه وی در خصوص انجام امور منزل به صورت تبرعی است. این حق نیز جز به خواست زن، منحل نمی گردد و در اقسام مختلف طلاق قابل مطالبه است.

نحله

مبلغی است که دادگاه به دنبال عدم تعیین نمودن میزان اجرت المثل برای زوجه در نظر می گیرد. این مبلغ با توجه به میزان دارایی مرد مشخص شده و در اختیار زن قرار می گیرد. تفاوت اصلی نفقه و نحله نیز در این خصوص است که نحله با توجه به میزان دارایی مرد و نفقه با توجه به وضعیت زن محاسبه می گردد.

ارث

ارث از جمله روابط مالی مبتنی بر نسب است که در خصوص تاهل مورث، قابلیت انتقال به همسر قانونی و شرعی وی را تحت شرایط خاصی دارد. در صورتی که مورث در طلاق رجعی و پیش از اتمام عده فوت نماید، همسر وی نیز در عداد وارثین قرار خواهد داشت. با این حال در طلاق بائن حقی بر ارث پدیدار نمی گردد. اما پرداخت مهریه، نفقه و دیگر حقوق مالی زوج در صورت تقسیط، پیش از پرداخت حقوق دیگر وراث صورت می پذیرد.

آثار مالی طلاق پیش از نزدیکی

مهمترین حق مالی متعلق به زوجه پیش از نزدیکی و وقوع طلاق، نصف از میزان مهریه است. نفقه به مجرد عقد نکاح بر عهده زوج قرار میگیرد. در صورتی که زن از حق حبس خود برای دریافت مهریه استفاده نماید می تواند بدون تمکین نیز حق خود را در خصوص دریافت نفقه به اجرا بگذارد. در این خصوص امکان دریافت اجرت المثل و یا نحله نیز در صورت اثبات وجود دارد.

عده طلاق

عده طلاق به مدت زمانی پس از طلاق رجعی اطلاق می گردد که رابطه زوجیت از جنبه عاطفی از یکدیگر گسیخته ولی از حیث قانونی همچنان پایدار است. این زمان اصولا سه ماه و یا سه بار پاک شدن از دوره ماهانه است. پس از این مدت اگر زوج به زوجه رجوع نکرده باشد، زندگی مشترک منحل شده و زن و مرد به یکدیگر نامحرم می شوند. در طلاق بائن امکان رجوع وجود ندارد.

حضانت فرزندان

یکی از آثار حقوقی طلاق حضانت فرزندان است. بر طبق یک اصل کلی حضانت فرزندان تا سن هفت سالگی بر عهده مادر و پس از آن تا سن بلوغ – نه سال در دختران و پانزده سال در پسران – بر عهده پدر است. پس از رسیدن کودکان به سن بلوغ، خود می توانند مشخص نمایند با چه کسی زندگی کنند و می توان این چنین نتیجه گرفت که دوره حضانت فرزندان به اتمام رسیده است.

ملاقات با فرزندان

ملاقات با فرزندان نه تنها یک حق قانونی است بلکه یک حق انسانی و یک نیاز عاطفی بسیار شدید است که مورد توجه قانونگذار واقع شده است. زمان ملاقات با فرزندان از جمله مباحثی است که توسط طرفین و به دنبال یک توافق دو جانبه تعیین می گردد. در صورتی که طرفین در این زمینه به توافق خاصی دست پیدا نکنند، دادگاه تاریخ ملاقات با فرزندان را با توجه به شرایط موجود تعیین خواهد کرد. رجعی و یا بائن بودن طلاق و اینکه طلاق از جانب چه کسی درخواست شده باشد، تاثیری در حق والدین بر ملاقات فرزندان نخواهد داشت.

کلام آخر

در خصوص آثار حقوقی طلاق باید این نکته را مد نظر داشته باشید که بررسی آثار مالی و غیرمالی باید با توجه به وضعیت های متفاوت و مختص به زوجین در شرایط خاص سنجیده شود. بهتر است در خصوص هر کدام از موضوعات مطرح شده به عنوان آثار مالی و غیرمالی طلاق، مبادرت به مطالعه مقالات جامعی که در عرصه های فوق الذکر نگاشته شده است نمایید یا با وکیل متخصص خانواده دیدار داشته و مشاوره حقوقی اخذ نمایید.

مقالات مرتبط :

مرکز مشاوره حقوقی «پیام مشاور» با استفاده از بهترین و مجرب ترین کارشناسان، وکلای دادگستری این افتخار را دارد، مشاوره حقوقی تلفنی شبانه روزی را برای خدمت به هموطنان عزیز عرضه نماید. مردم شریف ایران می توانند جهت ارتباط با ما از سراسر کشور با شماره ۹۰۹۹۰۷۲۹۴۵ از طریق تلفن ثابت بدون گرفتن کد و پیش شماره از ساعت ۸ صبح تا ۱۲ شب تماس گرفته و مشکلات حقوقی، قضایی، خانوادگی، خود را مطرح کرده و بصورت فوری پاسخ خود را از ما دریافت کنند.

مشاوره حقوقی تلفنی

دیدگاهتان را بنویسید

آدرس ایمیل شما منتشر نخواهد شد.

4 − یک =