قانون گذار مرد را ملزم به پرداخت حقوق مالی زن از جمله نفقه کرده و میزان نفقه زن شاغل و زن خانه دار را که شامل هزینههای متعارف از جمله مسکن، البسه، اثاث منزل، هزینههای درمانی و بهداشتی میباشد، با در نظر گرفتن معیارهایی از جمله وضعیت و شأن اجتماعی زوجه تعیین کرده است.
اینکه زن شاغل باشد یا خانهدار، ممانعتی در پرداخت نفقه وی ایجاد نکرده و مرد ملزم است حتی در صورت ناتوانی مالی هم نفقه زوجه را بپردازد، هرچند زوجه شاغل باشد و هیچگونه نیاز مالی به زوج نداشته باشد.
✅تعریف نفقه و انواع آن
نفقه عبارت است از تأمین نیازهای ضروری زندگی که طبق قانون، فردی ملزم به پرداخت آن به دیگری است. مهمترین انواع نفقه عبارتاند از:
-
نفقه زن (زوجه): هزینههایی که مرد برای تأمین زندگی همسر خود باید پرداخت کند.
-
نفقه فرزند: بر عهده پدر و شامل خوراک، آموزش، بهداشت و نگهداری کودک است.
-
نفقه مطلقه: به زن در ایام عده طلاق تعلق میگیرد، در صورت عدم ازدواج مجدد.
-
نفقه والدین: در صورت نیازمندی والدین، فرزندان موظف به پرداخت آن هستند.
✅نفقه زن شاغل
نفقه زن شاغل، همانطور که گفتیم، شامل هزینههای ضروری او مانند مسکن، پوشاک، اثاث منزل و سایر مواردی است که بهطور تمثیلی در ماده 1107 قانون ذکر شده است. میزان نفقه را کارشناس، با در نظر گرفتن نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت زوجه، تعیین میکند.
لازم به ذکر است که نداشتن توان مالی، مرد را از پرداخت نفقه معاف نمیکند، مگر اینکه ثابت کند زوجه از او تمکین نکرده و در این صورت، او ناشزه محسوب شده و مستحق نفقه نخواهد بود. البته، اثبات عدم تمکین بر عهده زوج است و او باید از مراجع قانونی الزام زوجه را درخواست کند.
🔸تأثیر درآمد زن شاغل بر میزان نفقه
حتی اگر زن شاغل باشد و درآمد مشخصی داشته باشد، این موضوع بهتنهایی باعث حذف یا قطع نفقه نمیشود. قانون همچنان شوهر را موظف میداند که نیازهای متعارف زندگی همسرش از جمله نفقه زن باردار را تأمین کند.
البته در مواردی که دادگاه به بررسی میزان نفقه میپردازد، ممکن است شرایط مالی زن نیز در نظر گرفته شود و نفقه بهطور متناسب تنظیم گردد. اما داشتن درآمد شخصی به معنای بینیازی کامل از نفقه یا رفع مسئولیت از شوهر نیست و قاضی در هر پرونده با توجه به مجموع شرایط تصمیمگیری میکند.
✅میزان نفقه زن شاغل چقدر است؟
قانونگذار میان نفقه زن شاغل و خانهدار تفاوتی قائل نشده و در هر صورت، مرد را به پرداخت نفقه همسر خود ملزم کرده است.
میزان نفقه زن شاغل به معیارهایی مانند شأن و وضعیت اجتماعی او بستگی دارد و همین عوامل، میزان نفقه را مشخص میکنند. کارشناس نیز با در نظر گرفتن این شرایط، مبلغ نفقه را تعیین میکند.
🔸نمونههایی از میزان نفقه زوجه
میزان نفقه با توجه به شرایط اقتصادی، محل زندگی و شأن اجتماعی زوجه توسط کارشناس مشخص میشود و رقم ثابتی ندارد.
اما بهطور تقریبی، در سالهای اخیر، میزان نفقه در شهرهای بزرگ مانند تهران و کرج برای زوجهای با وضعیت معمولی بین 5 تا 9 میلیون تومان در ماه برآورد شده است.
این مبلغ بسته به شرایط ممکن است کمتر یا بیشتر باشد و رقم نهایی را کارشناس نفقه پس از بررسی کامل وضعیت زوجه تعیین میکند.
✅مراحل قانونی مطالبه نفقه زن شاغل از دادگاه
در صورتی که زن قصد داشته باشد برای دریافت نفقه از طریق دادگاه اقدام کند، باید مراحلی را بهصورت قانونی طی نماید. در ادامه، روند مطالبه نفقه، مدارک لازم، هزینهها و مدت زمان رسیدگی را توضیح دادهایم:
1. مدارک مورد نیاز برای طرح دعوی نفقه
برای ثبت دادخواست مطالبه نفقه، زن باید مدارک زیر را ارائه دهد:
-
عقدنامه یا رونوشت رسمی آن
-
کارت ملی و شناسنامه
-
مدارک تمکین زوجه (در صورت لزوم)
-
مستندات عدم پرداخت نفقه توسط زوج
2. ثبت دادخواست در دفاتر خدمات الکترونیک قضایی
زن باید به یکی از دفاتر خدمات الکترونیک قضایی مراجعه کرده و دادخواست مطالبه نفقه را ثبت کند. در این دادخواست میتوان نفقه ماههای گذشته و همچنین نفقه جاری را درخواست نمود. امکان طرح دعوی حقوقی (مطالبه نفقه) یا کیفری (ترک انفاق) وجود دارد.
3. ارجاع پرونده به دادگاه خانواده و تعیین وقت رسیدگی
پس از ثبت دادخواست، پرونده به یکی از شعب دادگاه خانواده ارسال میشود. قاضی با بررسی اولیه، وقت رسیدگی تعیین مینماید و زن باید در جلسه حاضر شود.
4. رسیدگی دادگاه و ارجاع به کارشناس نفقه
در صورتی که مرد مدعی شود نفقه پرداخت کرده یا میزان آن مورد اختلاف باشد، دادگاه موضوع را به کارشناس نفقه ارجاع میدهد. کارشناس با بررسی وضعیت اجتماعی زن شاغل، و ارائه مدارک از طرفین، هزینههای متعارف زندگی و شرایط اقتصادی جامعه، مبلغ نفقه را مشخص میکند.
5. صدور رأی و نحوه اجرا
پس از بررسی نظر کارشناس و شنیدن اظهارات طرفین، قاضی رأی نهایی را صادر میکند. در صورت خودداری مرد از پرداخت نفقه، زن میتواند از طریق اجرای احکام، نسبت به وصول آن اقدام نماید.
6. هزینهها و مدت زمان رسیدگی
هزینه دادرسی دعوی نفقه طبق تعرفههای سالیانه تعیین میشود و مبلغ آن نسبتاً پایین است. همچنین در صورت ارجاع به کارشناس، هزینه کارشناسی نیز از طرفین دریافت میگردد که معمولاً بین ۵۰۰ هزار تا ۱.۵ میلیون تومان متغیر است. روند رسیدگی معمولاً بین یک تا سه ماه زمان میبرد، مگر در شرایط خاص که نیاز به بررسیهای بیشتر باشد.
🔸در چه صورتی به زن شاغل، نفقه تعلق می گیرد؟
ممکن است تصور شود که چون زن شاغل از نظر مالی مستقل است و قادر به تأمین هزینههای زندگی خود میباشد، نیازی به نفقه از سوی همسرش ندارد. اما باید ذکر کرد که حتی در صورت تمکن مالی زن، این امر باعث معافیت شوهر از پرداخت نفقه نخواهد شد. قانون مرد را تحت هر شرایطی موظف به پرداخت نفقه زوجه میداند، چه او شاغل باشد و چه خانهدار.
اگر مرد از پرداخت نفقه خودداری کند، زن این حق را دارد که علیه او دعوی حقوقی (مطالبه نفقه) که در مقاله به آن کامل اشاره شده است.
یا دعوی کیفری (ترک انفاق) طرح کند. زن میتواند با اثبات تمکین خود از شوهر، از دادگاه خواستار الزام او به پرداخت نفقه شود تا کارشناس نفقه، مبلغ آن را تعیین و مشخص کند.
✅نفقه زن شاغل در عقد موقت
ماده ۱۱۰۶ قانون مدنی، زوجه را تنها در صورتی مستحق نفقه میداند که عقد دائمی با شوهر داشته باشد. از مفهوم مخالف این ماده، چنین استنباط میشود که در عقد موقت، شوهر موظف به پرداخت نفقه نیست.
بنابراین، در مورد نفقه زن شاغل در عقد موقت، باید گفت که شوهر هیچ الزامی به پرداخت نفقه ندارد، مگر اینکه طرفین توافق کنند که علاوه بر مهریه، شوهر نفقه نیز پرداخت کند. در این صورت، زن مستحق دریافت نفقه خواهد بود و در صورت عدم پرداخت، میتواند علیه شوهر دعوی مطرح کرده و از دادگاه الزام او به پرداخت نفقه را درخواست کند.
🔸آیا میتوان شرط کرد که به زن شاغل، نفقه تعلق نگیرد؟
شرط عدم تعلق نفقه به زوجه، برخلاف ذات عقد نکاح نبوده و باعث بطلان عقد نمیشود. به عبارت دیگر، زوج و زوجه میتوانند در ضمن عقد نکاح یا با توافقی جداگانه شرط کنند که با توجه به شاغل بودن زن و توانایی او در تأمین نیازهای مالی خود، نفقهای به او تعلق نگیرد.
این شرط در صورتی معتبر است که به صورت قانونی و مکتوب ثبت شده باشد. در این حالت، شوهر از پرداخت نفقه معاف میشود و زن نیز حق مطالبه آن را نخواهد داشت.
🔸نفقه زوجه شاغل در دوران عقد
قانونگذار زمانی زوجه را مستحق دریافت نفقه میداند که از همسر خود تمکین عام و خاص داشته و زندگی مشترک خود را آغاز کرده باشند. در دوران عقد، زوجه باید تمکین خود را ثابت کند تا مستحق دریافت نفقه باشد.
زیرا در این دوران، زوجه هنوز باکره است و با زوج در یک منزل مشترک زندگی نمیکند، بنابراین مستحق دریافت نفقه نیست، مگر اینکه خلاف این امر اثبات گردد. در این صورت، زوجه میتواند از دادگاه خواستار الزام زوج به پرداخت نفقه شود.
هیچ تفاوتی بین نفقه زن شاغل و خانهدار وجود ندارد. در هر دو حالت، زوج موظف به پرداخت نفقه زوجه است. اگر زوج از پرداخت نفقه خودداری کند، زن میتواند علیه او دعوی حقوقی مطرح کند. در این صورت، زن قادر خواهد بود نفقه دوران عقد را مطالبه نماید.
🔸در چه شرایطی زن شاغل مستحق دریافت نفقه نیست؟
قانون گذار زن شاغل را تحت هر شرایطی مستحق دریافت نفقه می داند مگر در موارد ذیل:
۱. اشتغال زن به کار و داشتن درآمد بالا
اگر زن شاغل باشد و درآمد بالا برای تأمین مخارج زندگی خود داشته باشد، معمولاً مستحق دریافت نفقه نیست. در این حالت، قانون پرداخت نفقه را بر عهده مرد نمیداند.
۲. نداشتن نیاز مالی
اگر زن از نظر مالی مستقل باشد و نیازی به کمک مالی مرد نداشته باشد، پرداخت نفقه به او واجب نیست.
۳. وجود توافق بین طرفین
چنانچه زن و مرد در قرارداد ازدواج یا توافقات بعدی، حق دریافت نفقه را برای زن شاغل منتفی کرده باشند، زن مستحق دریافت نفقه نیست.
۴. عدم تمکین زن
اگر زن بدون عذر موجه از انجام وظایف زناشویی یا تمکین خودداری کند، ممکن است پرداخت نفقه به او قطع شود، حتی اگر شاغل باشد.
۵. پایان مدت عقد موقت
در عقد موقت، پس از پایان مدت مشخص شده، نفقه زن قطع میشود مگر اینکه توافق خاصی وجود داشته باشد.
🔸نفقه زن شاغل بعد از طلاق
ممکن است این تصور وجود داشته باشد که زن شاغل پس از طلاق مستحق دریافت نفقه نیست، اما قانون چنین چیزی را بیان نکرده است. در صورتی که طلاق از نوع رجعی باشد، مرد موظف است در ایام عده، نفقه زن را پرداخت کند، حتی اگر زوجه شاغل بوده و درآمد مستقل داشته باشد.
اما در طلاق بائن یا در صورت ازدواج مجدد زن، نفقهای به وی تعلق نمیگیرد. همچنین اگر زوجه بدون طلاق رسمی، جدا از همسر خود زندگی کند ولی همچنان تمکین داشته باشد، میتواند از دادگاه درخواست الزام شوهر به پرداخت نفقه را داشته باشد.
سخن پایانی
ما در این مقاله، به یکی از سوالات مهم حقوقی پیرامون حقوق خانواده تحت عنوان میزان نفقه زن شاغل پاسخ دادیم. و بیان داشتیم که قانون گذار زوجه را تحت هر شرایطی مستحق دریافت نفقه دانسته است. و زوج را به پرداخت این حق مالی ملزم نموده است.
میزان نفقه زوجه شاغل به تصمیم کارشناس نفقه بستگی دارد. کارشناس نفقه با توجه به تقاضای قاضی، میزان این حق مالی را براساس شأن و موقعیت اجتماعی زوجه تعیین میکند.
سوالات متداول
1. آیا نفقه به زن شاغل تعلق میگیرد؟
بله، نفقه به زن شاغل نیز تعلق میگیرد. طبق قانون، مرد موظف است نفقه زن را پرداخت کند،
2. میزان نفقه زن شاغل چقدر است؟
میزان نفقه زوجه شاغل بر اساس نیازهای متعارف و وضعیت اجتماعی او تعیین میشود و کارشناس نفقه آن را مشخص خواهد کرد.
3. نفقه زن شاغل در عقد موقت چگونه محاسبه میشود؟
طبق ماده 1106 قانون مدنی، مرد در عقد موقت ملزم به پرداخت نفقه نیست، مگر اینکه در قرارداد شرط شود که علاوه بر مهریه، نفقه نیز پرداخت گردد. در این صورت، زن شاغل حق دریافت نفقه خواهد داشت و در صورت عدم پرداخت، میتواند از مرد درخواست الزام به پرداخت نفقه کند.
باسلام و عرض وادب ببخشید به همسرم حق طلاق دادم الان درخواست طلاق داد دارگاه برامون داوری خواست خواهر زنم تو زندگیمان خیلی دخالت میکنه همون خواهرشم برای داوری میاره دادگاه قبول میکنه من خواهر زنم رو برای داوری قبول نکنم ممنون از راهنمایتون
سلام، بله، شما میتوانید خواهر همسر خود را به عنوان داور رد کنید. دادگاه معمولاً درخواست شما را بررسی میکند و در صورت لزوم داور دیگری انتخاب خواهد کرد.