مهریه عندالمطالبه یکی از مهمترین حقوق مالی زن در ازدواج است که امکان دریافت فوری و بدون نیاز به اثبات تمکن مالی مرد را فراهم میکند. آشنایی با جزئیات این نوع مهریه، مزایا و معایب آن و نحوه قانونی مطالبه آن، برای هر زن و مردی که در آستانه ازدواج هستند یا در زندگی مشترک به دنبال حفظ حقوق خود میباشند، ضروری است.
در این مقاله، علاوه بر توضیح کامل مهریه عندالمطالبه، نکات کاربردی و مراحل قانونی آن را بررسی میکنیم و راهنماییهای لازم برای دریافت مشاوره حقوقی مهریه ارائه میدهیم تا بتوانید بهترین تصمیم را برای حفظ حق مالی خود اتخاذ کنید.
✅مهریه عندالمطالبه چیست؟
مهریه عندالمطالبه به معنای مهریهای است که زن میتواند فوراً و بدون تأخیر آن را مطالبه کند. یعنی اگر در سند ازدواج ذکر شده باشد که مهریه عندالمطالبه است، زن در هر زمان میتواند بدون اینکه نیازی به اثبات توانایی مالی مرد باشد، مهریه خود را درخواست کند و مرد موظف است پرداخت کند.
برای مثال، اگر مهریه ۱۱۰ سکه طلا تعیین شده باشد، زن میتواند هر زمانی که بخواهد، درخواست پرداخت تمام یا قسمتی از آن را داشته باشد. مرد باید بدون تأخیر مهریه را بپردازد، مگر اینکه توانایی مالی نداشته باشد و آن را اثبات کند.
✅مهریه عندالمطالبه بهتر است یا عندالاستطاعه؟
پاسخ به این پرسش بستگی مستقیم به شرایط مالی، سطح اعتماد و اهداف زوجین در زمان عقد دارد. مهریه عندالمطالبه به زن این امکان را میدهد که در هر زمان، بدون نیاز به اثبات تمکن مالی مرد، مهریه خود را مطالبه کند و از ضمانتهای قانونی مانند توقیف اموال یا حتی صدور حکم جلب استفاده نماید.
این ویژگی، امنیت مالی بیشتری برای زن فراهم میکند و در بسیاری از موارد بهعنوان نوعی پشتوانه جدی در برابر مشکلات آینده تلقی میشود.
اما، مهریه عندالاستطاعه تنها در صورتی قابل مطالبه است که زن بتواند توانایی مالی مرد را نزد دادگاه ثابت کند. بنابراین، هرچند این نوع مهریه فشار کمتری بر مرد وارد میکند و از منظر روانی یا مالی برای برخی زوجین آرامش بیشتری ایجاد مینماید، اما در عمل دریافت آن ممکن است دشوارتر و زمانبرتر باشد.
با این اوصاف، مهریه با قابلیت مطالبه فوری برای زن مناسبتر است اگر هدف، برخورداری از حمایت مالی مؤثر و قابل اتکا باشد. اما اگر زوجین بهدنبال توافقی انعطافپذیرتر و با ریسک کمتر برای مرد هستند، مهریه عندالاستطاعه انتخاب منطقیتری خواهد بود.
✅مزایا و معایب مهریه عندالمطالبه
| مزایای مهریه عندالمطالبه برای زن | معایب مهریه عندالمطالبه برای مرد |
|---|---|
| امکان مطالبه فوری مهریه بدون نیاز به اثبات توانایی مالی مرد | الزام پرداخت سریع مهریه که ممکن است فشار مالی قابل توجهی ایجاد کند |
| حفظ حقوق مالی زن حتی در صورت بروز مشکلات مالی برای مرد | احتمال صدور حکم جلب و بازداشت در صورت عدم پرداخت مهریه |
| سرعت و ضمانت اجرای بیشتر در وصول مهریه | بروز مشکلات حقوقی و اجتماعی در صورت عدم توانایی پرداخت مهریه |
✅مهریه قابل مطالبه در هر زمان شامل چه چیزهایی میشود؟
مهریه میتواند شامل انواع مختلفی از داراییها و تعهدات باشد که در قانون و عقدنامه بهطور دقیق مشخص میشود. این مهریه که زن میتواند آن را در هر زمان مطالبه کند، ممکن است شامل موارد زیر باشد:
1.سکه طلا (رایجترین شکل مهریه در ایران)
2.پول نقد (معمولاً به ریال یا تومان)
3.ملک یا زمین
4.طلا و جواهرات
5.مهریههای غیرمالی مانند آموزش، سفر، یا تعهدات خاص
انتخاب نوع مهریه به توافق زوجین بستگی دارد، اما مهریههای مالی معمولاً قابلیت مطالبه و وصول سریعتری دارند.
✅مهریه عندالمطالبه چند سکه است؟
تعداد سکهها در مهریه عندالمطالبه کاملاً بستگی به توافق زوجین دارد و قانون سقف خاصی برای آن تعیین نکرده است. با این حال، بر اساس قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، تا سقف ۱۱۰ سکه طلا امکان صدور حکم جلب برای عدم پرداخت مهریه وجود دارد.
برای مهریههای بالاتر از این مقدار، زن باید ابتدا اموال مرد را معرفی کند و اگر مرد توانایی مالی نداشت، ممکن است جلب نشود.
✅مهریه قابل مطالبه در هر زمان چقدر است؟
هیچ قانون مشخصی برای تعیین میزان دقیق مهریه قابل مطالبه در هر زمان وجود ندارد و میزان آن به توافق طرفین بستگی دارد. این مقدار معمولاً براساس عرف، شرایط اقتصادی خانوادهها و سنتهای منطقه تعیین میشود.
🔸متن مهریه عندالمطالبه در عقدنامه چگونه نوشته میشود؟
درج مهریه به صورت عندالمطالبه در عقدنامه یکی از مهمترین بخشهای تنظیم سند ازدواج است. اگر این بند به شکل صحیح و قانونی نوشته نشود، ممکن است در آینده اختلافات جدی و حتی مشکلات حقوقی برای زوجین به وجود بیاید.
به همین دلیل، توصیه میشود هنگام تنظیم عقدنامه دقت کافی در نحوه نگارش این عبارت به خرج داده شود و از عبارتهای رسمی و متداول استفاده گردد.
🔸نمونه متن رایج و رسمی مهریه در عقدنامه:
«مهریه زوجه عبارت است از … عدد سکه بهار آزادی (یا معادل آن) به صورت عندالمطالبه، که زوجه هر زمان اراده کند، میتواند آن را مطالبه نماید و زوج متعهد به پرداخت آن به صورت نقد و یکجا است.»
این جمله به این معناست که زن حق دارد هر زمانی که بخواهد مهریهاش را از شوهر طلب کند و مرد نیز موظف است بدون قید و شرط و بدون نیاز به اثبات توان مالی، آن را پرداخت کند.
نکات مهم هنگام نوشتن متن مهریه در عقدنامه
1. ذکر عبارت “عندالمطالبه” ضروری است تا زوجه بتواند مهریه را بدون پیششرط مطالبه کند.
2. تعداد دقیق سکه یا مبلغ مهریه باید مشخص باشد؛ استفاده از عباراتی مانند «به نرخ روز» برای حفظ ارزش مهریه توصیه میشود.
3. در صورت مهریه غیرنقدی (زمین، طلا، تعهدات)، مشخصات آن باید دقیق و کامل ذکر شود.
✅آیا مهریه با قابلیت مطالبه فوری زندان دارد؟
طبق ماده ۲ قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، اگر مرد از پرداخت مهریه با قابلیت مطالبه فوری خودداری کند و توانایی مالی را اثبات نکند، زن میتواند درخواست صدور حکم جلب کند. این حکم میتواند منجر به زندانی شدن مرد شود، البته در صورتی که تعداد سکهها کمتر یا مساوی ۱۱۰ باشد.
✅مهریه عندالمطالبه قسطی میشود؟
اگر مرد توانایی پرداخت مهریه را به صورت یکجا نداشته باشد، میتواند با ارائه دادخواست اعسار به دادگاه درخواست قسطبندی مهریه کند. دادگاه پس از بررسی شرایط مالی مرد، میتواند پرداخت مهریه را به صورت اقساط تعیین کند.
✅قانون جدید مهریه بدون قید و شرط
در سالهای اخیر تغییراتی در قوانین مهریه بدون قید و شرط و نحوه اجرای آن ایجاد شده است. از جمله این تغییرات میتوان به محدودیتهای صدور حکم زندان برای مهریههای بیش از ۱۱۰ سکه اشاره کرد. همچنین، قوانین جدید بر حمایت از مردانی که توان مالی ندارند، تأکید کردهاند.
✅مهریه با قابلیت مطالبه فوری در طلاق
در صورت طلاق، زن میتواند مهریه با قابلیت مطالبه فوری خود را مطالبه کند. این مطالبه میتواند در طلاق توافقی یا طلاق به درخواست زن یا مرد انجام شود. در صورتی که زن طلاق بگیرد یا طلاق به درخواست مرد باشد، معمولاً مهریه به طور کامل یا قسمتی پرداخت میشود.
✅نحوه مطالبه مهریه عندالمطالبه از طریق دادگاه
مطالبه مهریه یکی از دغدغههای اصلی بسیاری از زنان است که پس از پایان زندگی مشترک یا حتی در حین آن قصد دارند حقوق مالی خود را بهطور قانونی دریافت کنند. در این مسیر، شناخت دقیق روند قانونی و مراحل اداری از اهمیت ویژهای برخوردار است تا بتوان به بهترین نحو حق خود را مطالبه کرد.
در ادامه مراحل مهم و نکات کاربردی نحوه مطالبه مهریه عندالمطالبه از طریق دادگاه را به تفصیل شرح میدهیم:
۱. تنظیم دادخواست مطالبه مهریه
اولین قدم برای مطالبه مهریه، تنظیم دادخواست رسمی است. این دادخواست باید شامل اطلاعات دقیق و کامل باشد، از جمله:
-
مشخصات کامل زوجه (زن) و زوج (مرد)
-
شماره شناسنامه و کد ملی هر دو طرف
-
اطلاعات مربوط به عقدنامه (شماره، تاریخ و محل صدور)
-
مقدار دقیق مهریه مندرج در عقدنامه
-
خواسته اصلی (مطالبه مبلغ مهریه به صورت کامل یا قسطی)
-
دلایل و مستندات قانونی (مثلاً ارائه نسخه عقدنامه)
یشنهاد می شود این دادخواست توسط وکیل خانواده تنظیم شود تا از بروز اشتباهات احتمالی جلوگیری شود.
۲. ارائه مدارک شناسایی و سند ازدواج
پس از تنظیم دادخواست، ارائه مدارک زیر به دادگاه الزامی است:
-
اصل و کپی کارت ملی و شناسنامه زوجه
-
اصل عقدنامه یا گواهی رسمی از دفتر ثبت ازدواج
-
در صورت وجود، هر گونه سند یا مدرکی که ثابت کند مهریه عندالمطالبه تعیین شده است.
وجود مدارک کامل و معتبر سرعت رسیدگی پرونده را افزایش میدهد و امکان رد دادخواست به دلیل نقص مدارک را کاهش میدهد.
۳. ثبت دادخواست در دادگاه خانواده یا شورای حل اختلاف
دادخواست به همراه مدارک مورد نیاز باید به مرجع صالح ارائه شود. معمولاً این مرجع، دادگاه خانواده یا شورای حل اختلاف محل سکونت مرد است.
-
در صورت ثبت دادخواست در شورای حل اختلاف، تلاش میشود که پرونده در محیطی صلحآمیز و خارج از دادگاه پیگیری شود.
-
اگر اختلاف ادامه داشت یا رسیدگی لازم باشد، پرونده به دادگاه خانواده ارجاع میشود.
۴. صدور حکم پرداخت مهریه
پس از بررسی مدارک و دادخواست، دادگاه با استناد به عقدنامه و مدارک ارائه شده، رای به پرداخت مهریه توسط مرد صادر میکند. این حکم به عنوان سند رسمی برای اجرای قانون عمل میکند و مرد موظف به اجرای آن است.
در مواردی که مرد تمکین نکند یا از پرداخت امتناع کند، میتوان اجرای حکم را از طریق اجرای ثبت پیگیری کرد.
۵. اقدام اجرای ثبت برای وصول مهریه
اجرای ثبت وظیفه دارد حکم دادگاه را اجرا کند. در این مرحله:
-
اجرای ثبت به صورت رسمی از مرد درخواست پرداخت مهریه میکند
-
اگر مرد از پرداخت امتناع کند، اموال او شناسایی و توقیف میشود
-
اموال توقیفی به فروش گذاشته شده و مبلغ مهریه به زن پرداخت میشود
اجرای ثبت نقش کلیدی در تضمین وصول مهریه دارد و بدون این مرحله، حکم دادگاه عملاً بیاثر خواهد بود.
۶. درخواست صدور حکم جلب در صورت عدم پرداخت
اگر مرد پس از صدور حکم و اقدامات اجرای ثبت همچنان مهریه را نپردازد و نتواند اعسار خود را ثابت کند، زن میتواند با درخواست به دادگاه، حکم جلب مرد را صادر کند.
-
حکم جلب باعث میشود مرد توسط نیروی انتظامی بازداشت شود
-
این امر فشار قانونی جدی برای پرداخت مهریه ایجاد میکند
-
البته قانون سقف مهریه برای صدور حکم جلب را تا ۱۱۰ سکه تعیین کرده است
🔸اشتباهات رایج درباره مهریه قابل مطالبه در هر زمان
با وجود اینکه مهریه فوری یکی از متداولترین انواع مهریه در ازدواجهای امروزی است، اما همچنان برداشتهای نادرستی درباره آن وجود دارد. این تصورات اشتباه گاهی باعث مشکلات حقوقی و حتی ضای شدن حقوق زوجین میشود. در ادامه مهمترین سوءتفاهمها را مرور میکنیم:
برخی افراد فکر میکنند فقط در طلاق میشود مهریه را دریافت کرد. در حالیکه زن از همان لحظه عقد رسمی، مالک مهریه قابل مطالبه در هر زمان است و حتی در دوران عقد یا زندگی مشترک نیز حق قانونی مطالبه آن را دارد.
برخی تصور میکنند اگر زن تمکین نکند، دیگر نمیتواند مهریهاش را بگیرد، این باور اشتباه است. گرفتن مهریه ارتباطی به تمکین ندارد و صرفاً با جاری شدن عقد ایجاد میشود.
برخی گمان میکنند اگر مرد بگوید پول ندارد، دیگر مسئولیتی ندارد. مرد تنها زمانی از پرداخت فوری مهریه معاف میشود که دادگاه با اعسار او موافقت کند.
برخی فکر میکنند اگر زن مهریهاش را بخواهد، دیگر حقی در طلاق یا حضانت فرزند ندارد. مهریه یک حق مستقل مالی است و مطالبه آن تأثیری بر سایر حقوق زن مانند طلاق یا حضانت فرزند ندارد، مگر اینکه توافق یا شرط خاصی در عقدنامه ذکر شده باشد.
سخن پایانی
مهریه عندالمطالبه از مهمترین حقوق مالی زن در قانون خانواده است که امکان مطالبه فوری و بدون نیاز به اثبات توانایی مالی مرد را فراهم میکند. آگاهی دقیق از شرایط، مزایا و محدودیتهای این نوع مهریه، به زن کمک میکند حقوق خود را بهتر پیگیری کند و از حمایتهای قانونی بهرهمند شود.
همچنین، شناخت کامل روند قانونی مطالبه مهریه و نکات نگارشی مهم در متن عقدنامه، به پیشگیری از اختلافات و مشکلات احتمالی در آینده کمک میکند.
در این مسیر، میتوانید برای دریافت راهنماییهای تخصصی و مشاورههای حقوقی دقیقتر با گروه وکلای پیام مشاور تماس بگیرید تا از حمایت حرفهای بهرهمند شوید.
سوالات متداول
۱. آیا زن در دوران عقد هم میتواند مهریه عندالمطالبه را مطالبه کند؟
بله، زن از لحظه جاری شدن عقد رسمی، مالک مهریه میشود و میتواند آن را مطالبه کند؛ حتی اگر هنوز زندگی مشترک آغاز نشده باشد.
۲. در صورت فوت شوهر، تکلیف مهریه عندالمطالبه چیست؟
مهریه مانند یک بدهی از اموال شوهر متوفی کسر میشود و زن میتواند از ماترک، طلب خود را بگیرد؛ حتی اگر طلاقی در کار نباشد.
۳. آیا زن میتواند مهریه عندالمطالبه را ببخشد یا منتقل کند؟
بله، زن میتواند مهریه خود را ببخشد (ابراء)، صلح یا حتی به دیگری واگذار کند. اما بهتر است این کار آگاهانه و با مشورت حقوقی انجام شود.
