نفقه دختر حتی بعد از ۱۸ سالگی هم پایان نمییابد، اگر شرایط قانونی آن وجود داشته باشد. در قانون ایران، اگر دختر پس از رسیدن به سن ۱۸ سالگی هنوز ازدواج نکرده و از نظر مالی مستقل نباشد، پدر همچنان موظف به پرداخت نفقه اوست، حتی اگر او شاغل باشد اما نتواند نیازهایش را بهطور کامل تأمین کند. یکی از موضوعات مهم و پرچالش در حوزه مشاوره خانواده حقوقی، مسئله نفقه فرزندان، بهویژه پس از رسیدن آنها به سن قانونی است. در این میان، وضعیت نفقه فرزند دختر بالای ۱۸ سال همواره مورد پرسش بسیاری از والدین و حتی خود فرزندان بوده است. برخی تصور میکنند که با رسیدن فرزند دختر به ۱۸ سالگی، تعهد مالی پدر پایان مییابد؛ در حالی که قوانین ایران، بهویژه قانون مدنی و رویه قضایی، چنین نگاهی ندارند. در ادامه، این موضوع را به شکلی روشن، مستند و کاربردی بررسی میکنیم.
✅ تعریف نفقه و مبنای قانونی آن
طبق ماده ۱۱۹۹ قانون مدنی، نفقه فرزند بر عهده پدر است و در صورت عدم توانایی پدر، به ترتیب، بر عهده اجداد پدری، مادر و سپس اجداد مادری منتقل می شود. و در صورت استنکاف اشخاص دارای تکلیف، امکان طرح دعوا و اعمال مجازات عدم پرداخت نفقه فرزند نیز مطابق قانون وجود دارد.
نفقه دربردارنده تمام نیازهای متعارف و متناسب با وضعیت فرزند است، از جمله: خوراک، پوشاک، مسکن، بهداشت، درمان، تحصیل و سایر نیازهای اساسی. قانون مدنی، بدون اشاره صریح به سن، تأکید بر نیازمندی و عدم توانایی مالی فرزند دارد.
✅ نفقه فرزند دختر بالای ۱۸ سال
در نظام حقوقی ایران، صرف رسیدن فرزند دختر به سن ۱۸ سالگی بهتنهایی نفقه را قطع نمیکند. شرایط اقتصادی و وضعیت تأهل او معیار اصلی برای استمرار یا قطع نفقه هستند. اداره کل حقوقی قوه قضائیه و اکثر دادگاههای خانواده کشور نیز این نکته را تأکید میکنند که دختری که به سن قانونی رسیده اما هنوز ازدواج نکرده و توانایی مالی لازم برای اداره زندگی خود را ندارد، همچنان نفقه را از پدر دریافت میکند.
در این زمینه، قانون مدنی نیز با تأکید بر نیازمندی و ناتوانی مالی فرزند، بهصورت غیرمستقیم استمرار نفقه پس از سن بلوغ را تأیید میکند. این رویه برخاسته از اصل حمایت از افراد ناتوان در تأمین معاش زندگی است. بنابراین، حتی اگر دختر از نظر سنی به بلوغ قانونی رسیده باشد. تا زمانی که نتواند هزینههای زندگی خود را شخصاً تأمین کند و ازدواج نکرده باشد، پدر موظف به پرداخت نفقه خواهد بود.
این رویکرد بهویژه برای دخترانی که در شرایط اقتصادی خاصی قرار دارند یا قادر به اشتغال و تأمین درآمد برای خود نیستند، اهمیت دارد. در حقیقت، نفقه فرزند دختر بالای ۱۸ سال تا زمانی که وی از نظر اقتصادی وابسته به پدر باشد، ادامه مییابد.
تفاوت شرایط نفقه فرزند دختر و پسر پس از ۱۸ سالگی
نکته حائز اهمیت در بحث نفقه فرزندان بالای ۱۸ سال، تفاوت شرایط میان دختران و پسران است. برای فرزند پسر، بهمحض آنکه امکان اشتغال و کسب درآمد داشته باشد، حتی اگر هنوز مجرد باشد، دادگاهها معمولاً نفقه را قطع می کنند. یعنی توانایی جسمی و عقلی برای کار کردن و تأمین معاش، به عنوان ملاک قطع نفقه در نظر گرفته میشود.
اما در مورد فرزند دختر، معیار اصلی برای تداوم نفقه، استمرار نیازمندی اقتصادی و وضعیت تأهل اوست، نه صرف توان جسمی برای اشتغال.
به عبارت دیگر، حتی اگر دختر شغلی داشته باشد یا درآمد محدودی کسب کند، تا زمانی که این درآمد کفاف هزینههای متعارف زندگیاش را ندهد و ازدواج نکرده باشد، پدر همچنان موظف به پرداخت نفقه است.
این تمایز از نگاه حمایتی قانون نسبت به وضعیت اقتصادی و اجتماعی دختران مجرد نشأت میگیرد و دادگاهها نیز در رویه قضایی خود بارها آن را تأیید کردهاند.
نقش ازدواج در پایان نفقه دختر
یکی از مهمترین عواملی که بهطور قطعی موجب قطع نفقه فرزند دختر بالای ۱۸ سال میشود، ازدواج او می باشد. طبق قوانین ایران، پس از ازدواج، شوهر موظف به پرداخت نفقه همسر خود است.
از آن پس، پدر دیگر مسئولیتی در قبال تأمین معاش دختر ندارد. این تغییر بهویژه برای دختران بالای ۱۸ سال که به سن قانونی رسیدهاند، مورد توجه قرار میگیرد. در این مواقع، نفقه که پدر باید به دختر پرداخت میکرد، از سوی شوهر تأمین خواهد شد.
با این حال، در صورتی که ازدواج دختر منجر به طلاق شود و او مجدداً به وضعیت مجرد بازگردد. مسئولیت پدر در قبال نفقه دختر تنها در صورتی بازمیگردد که دختر توانایی مالی نداشته باشد و همچنان به حمایت مالی نیاز داشته باشد.
به عبارت دیگر، نفقه دختر مجرد بالای ۱۸ سال تنها در صورت ناتوانی مالی و شرایط خاص دختر، همچنان از سوی پدر تأمین خواهد شد و این موضوع نیازمند بررسی دقیق شرایط فردی و اقتصادی دختر می باشد.
✅ وضعیت دختران شاغل و دارای درآمد در نفقه فرزند دختر بالای ۱۸ سال
در پاسخ به این پرسش باید گفت که در قانون ایران، اگر فرزند دختر بالای ۱۸ سال هنوز ازدواج نکرده و از نظر مالی مستقل نباشد، پدر موظف به پرداخت نفقه اوست، حتی اگر شاغل باشد.
داشتن شغل یا درآمد بهتنهایی دلیل قطع نفقه نیست؛ آنچه اهمیت دارد، توانایی واقعی دختر در تأمین هزینههای متعارف زندگیاش است.
به بیان دیگر، اگر دختر شاغل باشد اما درآمدش کفاف نیازهای اساسی مانند خوراک، پوشاک، مسکن، تحصیل و درمان را ندهد، همچنان مستحق دریافت نفقه از پدر خواهد بود.
✅ ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه دختر بالای ۱۸ سال
اگر پدر با وجود توان مالی از پرداخت نفقه خودداری کند، دختر میتواند از راههای حقوقی و کیفری پیگیری کند.
۱. امکان طرح دعوای حقوقی برای مطالبه نفقه
دختر بالای ۱۸ سال در صورت نیازمند بودن و عدم دریافت نفقه، میتواند با مراجعه به دادگاه خانواده، دادخواست رسمی برای مطالبه نفقه از پدر مطرح کند.
۲. مدارک لازم برای اثبات استحقاق نفقه
مدارکی نظیر شناسنامه، گواهی تجرد، مدارک تحصیلی یا پزشکی (در صورت وجود بیماری یا ناتوانی)، و مدارکی مبنی بر تمکن مالی پدر، نقش مهمی در صدور رأی دارند.
۳. طرح شکایت کیفری به دلیل ترک انفاق
در صورت امتناع پدر از پرداخت نفقه با وجود توانایی مالی، دختر میتواند اقدام کیفری نیز انجام دهد. ترک انفاق طبق ماده ۵۳ قانون حمایت خانواده مصوب ۱۳۹۱، جرم تلقی شده و مجازات حبس برای آن در نظر گرفته شده است.
نقش نهادهای حمایتی در نفقه دختران بیسرپرست
در مواردی که پدر فوت کرده، غایب است یا توانایی مالی نداشته باشد. و همچنین اجداد پدری و سایر بستگان نیز امکان پرداخت نفقه را ندارند، فرزندان دختر بالای ۱۸ سال میتوانند از حمایت نهادهایی مانند: کمیته امداد امام خمینی یا سازمان بهزیستی برخوردار شوند. این موضوع به ویژه برای دخترانی که در حال تحصیل یا دارای مشکلات جسمی و روحی هستند اهمیت زیادی خواهند داشت.
سخن آخر
نفقه فرزند دختر بالای ۱۸ سال در حقوق ایران، تا زمانی که دختر مجرد و فاقد توانایی مالی برای تأمین هزینههای زندگی خود باشد، همچنان بر عهده پدر است. بسیاری تصور میکنند با رسیدن دختر به سن قانونی نفقه قطع میشود، اما در واقع وضعیت اقتصادی و تأهل او معیار اصلی در تداوم یا قطع نفقه است.
همچنین در صورت امتناع پدر از پرداخت نفقه با وجود تمکن مالی، دختر میتواند از طریق دادگاه خانواده اقدام به طرح دعوای حقوقی و در موارد لازم، شکایت کیفری کند. در نبود یا ناتوانی پدر، نهادهای حمایتی مانند کمیته امداد و بهزیستی میتوانند نقش مهمی در تأمین نیازهای دختران بیسرپرست ایفا کنند.
سلام بنده بعداز طلاق حضانت دخترمو گرفتم و مادرش اصلا هیچ علاقه ای برای گرفتنش نداشت و حتی تعهد داده که نمیخواد بچرو ببینه دخترم ۸ساله بود که مادرش رفت و من خودم تا سن ۱۵ سالگیش بزرگش کردم و بخاطر اینکه نامادری نباشه ازدواج نکردم تا اینکه یهویی سرکله پدر و مادرش در ۱۵سالگی دخترم پیدا شد با هزارتا نقشه مادرمو مجاب کردن که هرزگاهی بیان خونه من دخترمو ببینن غافل از اینکه مغز دخترمو درگیر کردن و دورازمن تماس میگرفتن با دخترشون که با دخترم حرف بزنی تا جایی پیش رفتن که گوشی به دخترم خریدن ودورازچشم من بهش دادن که وقتی من نیستم با مادرش حرف بزنه تا جایی که یک روز صبح که سرکار بودم مادرم تماس گرفت که دخترت نیست بله رفته بود پیش مادرش مادری که تعهد داده بود هیچوقت حق ندارم ببینمش و مادری که بخاطر رابطه نامشروع و زنا دادگاهی شده بود وشلاقم خورده بود واسه زمانی که هنوز طلاق نگرفته بودیم جلوی چشمای دخترم وقتی من سرکار بودم مرد غریبه خونه میآورد و دخترمو مجبور میکرد سربالکن مواظب باشه من میام خونه وچندباری هم دخترمو در سن ۸سالگی خونه معشوقه هاش برده بود که حتی یکبار صورت و سینه دخترمو به قدری محکم گاز گرفته بود مرد غریبه که دادگاه هم تایید کرد خلاصه رفتم شکایت کردم دخترمو پس بگیرم گفتم بالای ۱۲سال دختر آزاده وهرجا بخواد میتونه زندگی کنه یعنی منو دلسردم کردن که نتیجه نمیگیری وبعد شورا حل اختلاف گفت ماهی یک تومن بهش بده که الان ۳ساله میدم البته بیشترم دارم میدم که متوجه شدم شکایت کرده پول بیشتر میخوان خواستم راهنماییم کنید و اینکه اصلا تو این ۴سال یک روزم دخترمو ندیدم
سلام، براساس قانون ایران، حضانت دختر شما طبق حکم قبلی با شماست و مادر بدون اجازه شما حق ملاقات یا تماس پنهانی ندارد. در صورت اقدام مادر یا اطرافیانش علیه این حق، میتوانید از طریق شکایت کیفری تحت عنوان «اخلال در حضانت» اقدام کنید. پرداخت نفقه فقط مطابق حکم دادگاه الزامی است و بیشتر از آن اختیاری است. همچنین میتوانید از دادگاه بخواهید برای ملاقاتهای مادر، قاعده و محدودیت قانونی مشخص شود تا منافع کودک رعایت گردد.
سلام نفقه من
18 سالمه
با مادرم و ناپدریم زندگی میکنم
خیر
خیر ولی میخوام ثبت نام کنم ولی هزینه بالاست
من و داداشم که داداشم پیش پدرم هست
واقعیت خبر ندارم ولی میدونم زن بابام حقوق ثابت داره بالای 10 تومن
سلام، نفقه در قانون معمولاً به زن، فرزند و والدین واجد شرایط تعلق میگیره، اما در مورد شما که ۱۸ سال دارید و با مادر و ناپدرتون زندگی میکنید، نفقه به شما معمولاً توسط پدر (اگر توان مالی داشته باشه) تعلق میگیره. اگر پدرتون ازدواج کرده و زن جدیدش حقوق داره، این تاثیری در تکلیف نفقه پدر نسبت به شما نداره، ولی اگر پدر به شما نفقه نمیده یا ناتوانه، میتونید از طریق مراجع قضایی درخواست نفقه کنید.