با نگاهی به وضعیت اقتصادی فعلی و رشد بیسابقه قیمت سکه، یکی از داغترین موضوعاتی که ذهن بسیاری از خانوادهها، زوجها و حتی قانونگذاران را درگیر کرده، شرایط مهریه در سال 1405 است. شاید برایتان جالب باشد که با وجود این تغییرات اقتصادی، قوانین مربوط به مهریه و حتی نحوه محاسبه مهریه به نرخ روز هنوز بدون هیچ اصلاحی باقی ماندهاند! با اینکه قیمت سکه در سال 1405 افزایش یافته، اما شرایط قانونی پرداخت مهریه همچنان تغییری نکرده است. این موضوع باعث شده بحثهای فراوانی در مجلس شکل بگیرد و طرحهای مختلفی برای اصلاح قانون مهریه مطرح شود؛ اما همچنان تصمیم قطعی در این زمینه گرفته نشده. اگر برایتان مهم است که بدانید در سال جدید وضعیت مهریه چگونه خواهد بود، تا پایان این مقاله همراه ما باشید.
آیا مهریه در سال 1405 کاهش یافته است؟
پیش از سال 1400، بیشتر زندانیان مرتبط با مهریه را مردانی بین 25 تا 35 سال تشکیل میدادند و این آمار، هر روز رو به افزایش بود. بر خلاف تصور برخی افراد، مجازات حبس برای مهریه به طور کامل حذف نشده است.
بر اساس قانون نحوه اجرای محکومیتهای مالی، اگر مرد توانایی پرداخت مهریه را داشته باشد اما از پرداخت آن خودداری کند، امکان صدور حکم حبس وجود دارد. با این حال، در صورتی که مرد دادخواست اعسار ارائه دهد و ناتوانی مالی او در دادگاه اثبات شود، معمولاً حکم تقسیط مهریه صادر شده و از حبس جلوگیری میشود.
با این حال، شرایط مهریه همچنان یکی از چالشبرانگیزترین مسائل حقوقی در کشور به شمار میآید. اگر در این زمینه نیاز به راهنمایی دارید، مشاوران حقوقی ما آمادهاند تا جزئیات قوانین و مراحل پیگیری را به صورت کامل در اختیارتان بگذارند.
از آنجا که مهریه در بسیاری از مواقع تنها اهرم فشار زن در روند طلاق یا حتی قبل از آن محسوب میشود، هرگونه کاهش در میزان اجرایی 110 سکه یا تغییر در روند تقسیط مهریه میتواند تاثیرات عمیقی بر حقوق زنان بگذارد. بنابراین، هر تصمیمی در مورد کاهش سقف اجرایی مهریه، نیازمند تدوین قوانین حمایتی جدید برای زنان است.
قانون مهریه و نحوه اجرای محکومیت مالی
بر اساس اعلام کمیسیون حقوقی و قضایی مجلس، موادی از قانون مهریه و نحوه اجرای محکومیت مالی در رابطه با مهریه، تصویب و مقرر گردید است که به شرح زیر می باشد:
1- در صورت ارائه دادخواست اعسار از طرف مرد، تا زمانی که توانایی مالی او ثابت نشده باشد، امکان حبس وی وجود نخواهد داشت.
2- زن می تواند با ارائه سند مهریه خود، به عنوان یک سند اجرایی و ثبتی، به ادارات ثبت، از قسمت اجرائیات ثبت، مهریه خود را به اجرا بگذارد پس، نیار به ارائه دادخواست و اجرای مهریه، از طریق دادگاه نمی باشد.
3- در سالهای اخیر طرحها و پیشنهادهای مختلفی درباره تعیین سقف مهریه یا تغییر در نحوه اجرای آن در مجلس مطرح شده است؛ با این حال تاکنون قانون قطعی و جدیدی در این زمینه تصویب نشده و مقررات فعلی همچنان اجرا میشود.
اتفاقاتی مانند مجرم شدن داماد در عرض یک روز بعد از ازدواج تا عدم تمکین بانو پس از عقد و شرایط مهریه به عنوان حقی که بعد از مرگ نیز بر گردن داماد خواهد بود. این ها اتفاقات و حاشیه هایی هستند که ازدواج را با اما و اگرهایی روبرو کرده اند. و از طرفی آنهایی که ازدواج کرده اند دست به گریبان عواقب آن هستند.
اگر شما هم در دوران نامزدی و ازدواج به سر می برید. یا خدایی نکرده با مشکلاتی در ازدواج برخورد کرده اید و در شرایط مهریه و قوانین آن دچار سردرگمی شده اید. پیشنهاد می کنیم با ما همراه شوید.
شرایط مهریه و قوانین آن
اگر بخواهید پیشینه مهریه را بدانید باید بگوییم که قدمتی به اندازه ازدواج دارد. این روزها به نظر می رسد نصیحت های مادر بزرگها که می گفتند.” با لباس سفید به خانه بخت می روی و با کفن سفید بیرون می آیی” دیگر جوابگو نیست.
شاید در روزگاران گذشته مردها از این بابت خیالشان راحت بود که زنها مهریه شان را طلب نخواهند کرد. اما دیر زمانی است که شرایط مهریه و قوانین مربوط به آن تغییر کرده است.
در سالهای اخیر افزایش دعاوی مربوط به مهریه باعث شده این موضوع به یکی از چالشهای مهم حقوق خانواده تبدیل شود و قانونگذاران نیز تلاش کنند میان حقوق زوجین تعادل ایجاد کنند.
با ادامه پیدا کردن این روند و افزایش دامادهای زندانی و بالا رفتن مبالغ مهریه بلاخره قانونی برای حمایت از خانواده در جهت رفع این معضل تصویب شد. در این راستا پیشنهادهای زیادی ارائه شد و در نهایت میزان 110 سکه بهار آزادی ملاک دریافت مهریه قرار گرفت.
بر اساس این شرایط مهریه عروس و داماد می توانند بر طبق توافق هر میزان از مهریه را تعیین کنند. اما باید بدانند که تنها تا 110 سکه از آن ضمانت اجرای کیفری خواهد داشت. یعنی اینکه داماد برای پرداخت نکردن مبلغ بیشتر از این 110 سکه زندانی نمی شود.
شرایط مهریه برای بی مهریه ها
جالب است بدانید که حتی اگر یک خانم با میل و رغبت خودش از مهریه صرفنظر کند، باز هم قانون دستبردار نیست و شرایط مهریه را برای او در نظر میگیرد.
بسیاری از زنان به دلایل مختلفی مثل اجبار خانوادگی، حلوفصل اختلافات یا تأمین هزینههای خونبها، از مهریه خود میگذرند و حتی مبلغی در عقدنامه ثبت نمیکنند. اما بر خلاف تصور عموم، حتی در این شرایط هم زن میتواند طبق قوانین مهریه اقدام کند و حق خود را مطالبه نماید.
در واقع قانونگذار برای مهریه در هر حالتی چارچوب مشخصی تعیین کرده است. اگر جدایی پیش از برقراری رابطه زناشویی اتفاق بیفتد، مهریه با توجه به وضعیت مالی مرد به شکل “مهرالمتعه” محاسبه میشود.
ولی اگر جدایی پس از رابطه زناشویی باشد و مهریهای تعیین نشده باشد، قانون به سراغ “مهرالمثل” میرود؛ یعنی مهریهای که براساس عرف و شرایط زنانی با موقعیت مشابه، مثل خواهر، دخترخاله یا دوستان نزدیک عروس تعیین میشود.
شرایط مهریه در عقد موقت
با توجه به اینکه عقد موقت به طور شرعی و قانونی در قوانین اسلامی ثبت می شود. بنابراین شرایط مهریه هم اصولی دارد که در موارد جدایی باید مانند مهریه در ازدواج های دائم پرداخت شود.
تنها تفاوتی که وجود دارد در ازدواج دائم زن نسبت به نفقه هم حق دارد. اما در ازدواج موقت حق نفقه وجود ندارد مگر اینکه در شرایط ضمن عقد ذکر شده باشد.
مهریه جزء طلب های اولویت دار است یعنی اگر شوهر به افراد دیگری بدهکار باشد اول باید مهریه همسرش را بپردازد.
مهریه عندالمطالبه و عندالاستطاعه چیست؟
در اسناد ازدواج معمولاً مهریه به دو صورت «عندالمطالبه» یا «عندالاستطاعه» تعیین میشود که هرکدام شرایط متفاوتی برای مطالبه دارند.
مهریه عندالمطالبه به این معناست که زن هر زمان که بخواهد میتواند مهریه خود را از شوهر مطالبه کند و مرد موظف است آن را پرداخت کند. در این حالت اصل بر توانایی مالی مرد است و اگر مرد ادعا کند توان پرداخت مهریه را ندارد، باید در دادگاه دادخواست اعسار ارائه دهد.
در مقابل، مهریه عندالاستطاعه به این معناست که پرداخت مهریه منوط به توانایی مالی مرد است. در چنین شرایطی زن زمانی میتواند مهریه خود را دریافت کند که توانایی مالی مرد برای دادگاه ثابت شود. به همین دلیل اثبات دارایی و اموال مرد در این نوع مهریه اهمیت زیادی دارد.
به طور کلی، مهریه عندالمطالبه از نظر حقوقی امکان مطالبه آسانتری نسبت به مهریه عندالاستطاعه دارد.
حق ثبت مهریه و نحوه محاسبه آن
حق ثبت مهریه مبلغی است که هنگام ثبت عقد دائم در دفترخانه رسمی ازدواج دریافت میشود. این هزینه بر اساس تعرفه سالانه سازمان ثبت اسناد و املاک کشور تعیین میگردد و ارتباط مستقیمی با تعداد سکه یا ارزش ریالی مهریه ندارد؛ بنابراین برخلاف تصور برخی افراد، حق ثبت مهریه بهصورت درصدی از مبلغ مهریه محاسبه نمیشود.
در برخی منابع اینترنتی درصدهایی مانند ۰٫۴ درصد، ۲ درصد یا حتی ۱۵ درصد برای محاسبه این هزینه ذکر شده است، اما چنین درصدهایی مبنای قانونی مشخصی در مقررات ثبت اسناد ندارند. به همین دلیل فرمولهایی مانند «نرخ حق ثبت × ارزش کل سکهها ÷ ۱۰۰» در محاسبه حق ثبت سند ازدواج کاربردی ندارند.
نکته مهم این است که حق ثبت مهریه با هزینهای به نام «حقالاجرا» که در زمان مطالبه مهریه از طریق اداره ثبت دریافت میشود، تفاوت دارد. اگر زوجه مهریه خود را از طریق اجرای ثبت مطالبه کند، مبلغی تحت عنوان حقالاجرا دریافت میشود که معمولاً حدود ۵ درصد ارزش روز مهریه است. همین موضوع باعث شده برخی افراد این هزینه را با حق ثبت مهریه اشتباه بگیرند.
در مورد پرداخت هزینههای ثبت نیز معمولاً مطابق رویه دفاتر ازدواج، هزینههای مربوط به ثبت سند نکاح از جمله حقالثبت و حقالتحریر بهصورت مساوی میان زوج و زوجه تقسیم میشود؛ مگر اینکه طرفین هنگام عقد توافق دیگری داشته باشند.
در سالهای اخیر با افزایش چشمگیر قیمت سکه، موضوع مهریههای سنگین و آثار آن بر زندگی مشترک بیشتر مورد توجه قرار گرفته است.
به همین دلیل در برخی محافل حقوقی و قانونگذاری، پیشنهادهایی برای ایجاد سازوکارهایی به منظور جلوگیری از تعیین مهریههای بسیار بالا مطرح شده است، هرچند تاکنون تغییر قانونی مشخصی در این زمینه اعمال نشده است.
اولین گام برای دریافت مهریه
برای مطالبه مهریه دو مسیر قانونی وجود دارد:
نخست مراجعه به اداره اجرای ثبت با ارائه سند رسمی ازدواج، و دوم طرح دادخواست در دادگاه خانواده. در بسیاری از موارد، مطالبه مهریه ابتدا از طریق اجرای ثبت انجام میشود؛ زیرا سند ازدواج یک سند رسمی لازمالاجرا محسوب میشود.
در دادگاه حتی اگر مرد مال و دارایی هم نداشته باشد، حکمی بر مبنای پرداخت مهریه صادر خواهد کرد. در مواردی که مرد اموالی دارد و می تواند مهریه را پرداخت کند، زن می تواند با همراه داشتن سند ازدواج به بخش اجرای احکام اداره ثبت مراجعه کرده و پس از شکایت از همسرش از او مهریه اش را طلب کند.
اگر مرد از این کار امتناع کند اموالش توقیف می شود. حتی زن می تواند با پیگیریهای قانونی حکم ممنوع الخروجی همسرش را بگیرد. و تا زمانی که شرایط مهریه را نپذیرفته و حسابش را تسویه نکرده این حکم را نگه دارد.
گاهی مواقع زن می تواند به جای سکه، اموال یا موارد دیگری را به عنوان شرایط مهریه ثبت کند که عبارتند از:
- مواردی مانند خانه یا ویلا
- چک، سفته و برات
- قرار انجام کاری مانند ساختن خانه
- تعیین حقوق مالی مانند سرقفلی یک محل مسکونی یا مغازه
- تعیین انجام کاری مانند آموزش و یا سفر
با توجه به شرایط مهریه در مواردی که حتی زوج فوت کند در مهریه تاثیری ندارد و مهریه از اموال به جا مانده شوهر کسر می شود. در مواردی هم که زوجه فوت کند باز هم مهریه ساقط نخواهد شد و به صورت ارث به وارث می رسد.
سخن آخر
با توجه به پیچیدگیها و تغییرات مداوم در قوانین خانواده، هر زن و مردی که در آستانه ازدواج قرار دارد یا با اختلافات خانوادگی روبهرو شده، باید شرایط مهریه را بهخوبی بشناسد. آشنایی با حقوق قانونی، چه در عقد دائم و چه در عقد موقت، به افراد کمک میکند از بروز مشکلات بعدی جلوگیری کنند و در صورت نیاز به طرح دعوا، تصمیمهایی آگاهانه و سنجیده بگیرند.
سوالات متداول
1. شرایط مهریه در عقد دائم چیست؟
مهریه با توافق تعیین میشود؛ تا 110 سکه ضمانت اجرایی دارد و بیشتر از آن ضمانت کیفری ندارد.
2. شرایط مهریه در عقد موقت چگونه است؟
مهریه باید در عقد موقت تعیین شود و زن فقط در صورت درج در قرارداد حق نفقه دارد.
3. در صورت تعیین مهریه بیش از ۱۱۰ سکه، شرایط مطالبه باقیمانده چگونه است؟
برای دریافت مازاد بر ۱۱۰ سکه، زوجه باید توانایی مالی زوج را در دادگاه اثبات نماید.
سلام الان من اصلا دوماهم باخانومم زندگی نکردم عقد هستم والان میخاد جدا بشه ازم اصلا سر یه سقف نرفتیم مهریه چقدر میرسه بهش
سلام، مهریه در این حالت فقط همان مقداری است که در عقد مشخص شده و بیشتر نمیتواند مطالبه کند، چون زندگی مشترک شروع نشده و فرزند ندارید.